Pay, anonim ortaklıklarca ihraç edilen ve şirketin sermayesine ortaklığı temsil eden kıymetli evraktır.

Borsa İstanbul bünyesinde şirket paylarının, rüçhan haklarının, borsa yatırım fonlarının ve varantların işlem gördüğü resmi piyasadır.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş bir aracı kurumda veya bankada yatırım hesabı bulunan tüm yerli ve yabancı bireysel/kurumsal yatırımcılar işlem yapabilir.

SPK lisanslı bir aracı kurum veya banka üzerinden kimlik doğrulama, MKK kaydı ve uygunluk testi tamamlanarak hesap açılır.

Türkiye sermaye piyasalarındaki menkul kıymetlerin kaydileştirildiği ve yatırımcı bazında saklandığı merkezi kuruluştur.

Yatırımcının Borsa’daki tüm hisse varlıklarını tek bir havuzda görmesini, bloke koyabilmesini ve hak takibini sağlar.

Borsa İstanbul’da gerçekleşen alım-satım işlemlerinin takasını gerçekleştiren ve saklama hizmeti sunan takas merkezidir.

Satılan payın nakit karşılığının veya alınan payın mülkiyetinin, işlem gününü (T) takip eden ikinci iş gününde hesaba geçmesi kuralıdır.

Satıştan oluşan tutarı aynı gün (T+0) ve ertesi gün (T+1) yeni pay alımında kullanabilirsiniz; tutarın nakit olarak çekilebilmesi için takasın tamamlandığı T+2 gününün beklenmesi gerekir. Aracı kurumların sunduğu ön ödeme veya erken nakit çekim imkânları bu kuraldan bağımsız olarak değişiklik gösterebilir.

Tam iş günlerinde seans, açılış fiyatının belirlendiği açılış seansıyla başlar; ardından gün boyu sürekli işlem yöntemiyle devam eder ve kapanış seansı ile sona erer. Güncel seans saatleri Borsa İstanbul tarafından duyurulur.

Yıldız Pazar, Ana Pazar, Alt Pazar, Yakın İzleme Pazarı (YİP), Piyasa Öncesi İşlem Platformu (PÖİP), Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı, Nitelikli Yatırımcı İşlem Pazarı’dır.

Piyasa değeri, halka açıklık oranı ve fiili dolaşımdaki pay değeri yüksek, likiditesi fazla büyük ölçekli şirketlerin işlem gördüğü pazardır.

Orta ölçekli ve halka açıklık şartlarını sağlayan şirketlerin paylarının işlem gördüğü pazardır.

Göreceli olarak daha küçük ölçekli ve likiditesi Yıldız/Ana Pazar’a göre daha düşük şirketlerin yer aldığı pazardır.

Finansal durumu, yapısı veya kamuyu aydınlatma yükümlülükleri riske giren şirketlerin gözetim altında tek fiyat yöntemiyle işlem gördüğü pazardır.

Halka açık olan ancak borsada işlem görmeyen şirket paylarının kısıtlı işlem yöntemleriyle alınıp satıldığı platformdur.

Borsa İstanbul, şirketlerin finansal verilerini, piyasa değerlerini ve işlem hacimlerini periyodik olarak inceleyerek yılda iki kez pazar sınıflandırmalarını günceller.

Borsa İstanbul'da işlem gören ve piyasa değeri ile işlem hacmi en yüksek 100 hisse senedinin performansını ölçen gösterge endekstir.

BİST 100 içerisindeki en yüksek piyasa değerine ve likiditeye sahip ilk 30 ve ilk 50 şirketi temsil eder.

Sürdürülebilirlik endeksi çevresel ve sosyal kriterlere uyan şirketleri; Katılım endeksi ise faizsiz finans ilkelerine uygun faaliyet gösteren şirketleri kapsar.

Emirlerin sisteme iletildiği anda fiyat ve zaman önceliğine göre otomatik olarak karşılaştığı ve eşleştiği işlem yöntemidir.

Belirli bir zaman dilimi boyunca toplanan emirlerin, en çok işlem miktarını gerçekleştirecek tek bir fiyat seviyesinden eşleştirilmesi yöntemidir.

Daha yüksek fiyatlı alım emrinin daha düşük fiyatlı alım emrinden; daha düşük fiyatlı satım emrinin ise daha yüksek fiyatlı satım emrinden önce işlem görmesidir.

Aynı fiyat seviyesinden sisteme girilen emirlerde, sisteme daha önce ulaşan emrin öncelikli olmasıdır.

Belirlenen bir maksimum alış veya minimum satış fiyatı ile sisteme iletilen emir türüdür.

Fiyat belirtilmeksizin, o anda piyasada bekleyen en iyi fiyatlı emirlerle eşleşmek üzere girilen emirdir.

Piyasadaki en iyi fiyat seviyesindeki emirlerle eşleşen, karşılanmayan kısmı ise gerçekleştiği son işlem fiyatından limitli emre dönüşen emir türüdür.

İptal edilmediği sürece belirlenen son geçerlilik tarihine/seans sonuna kadar sistemde aktif kalan emirdir.

Girildiği günün sonuna kadar geçerli olan, eşleşmezse seans sonunda otomatik iptal edilen emirdir.

Girildiği anda karşılanabilen miktarı gerçekleşen, karşılanamayan kısmı anında iptal edilen emirdir.

Açılış ve kapanış seanslarında, sadece tek fiyat oluşumu sırasında sisteme iletilen eşleşmeyen kısmı iptal edilen emirdir.

Belirli bir piyasa koşulu (örneğin tetikleme fiyatı) gerçekleştiğinde aktif hale gelen emirdir.

Henüz gerçekleşmemiş veya kısmen gerçekleşmiş emirlerin gerçekleşmeyen kısımları iptal edilebilir, miktarı veya fiyatı değiştirilebilir.

Fiyat iyileştirilirse öncelik kazanılır; ancak miktar artırılırsa veya fiyat kötüleştirilirse zaman önceliği kaybedilir.

Bir payın gün içinde baz fiyata göre yukarı veya aşağı yönde yapabileceği azami fiyat değişimidir; Yıldız ve Ana Pazar'da uygulanan genel oran %10'dur. Oran, pazar ve pay bazında Borsa İstanbul kararıyla farklılaşabilir.

Bir hisse senedinin gün içinde işlem görebileceği alt ve üst fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas alınan, bir önceki seansın kapanış fiyatıdır.

Bir hisse senedi için verilebilecek fiyatların artış veya azalış gösterebileceği en küçük kademedir (örneğin 0.01 TL).

Bir payın fiyatında kısa sürede aşırı dalgalanma olması durumunda işlemlerin geçici olarak durdurulup tek fiyat yöntemiyle emir toplama seansına alınmasıdır. Devreye giren eşik değerleri ve durma süreleri Borsa İstanbul tarafından belirlenir.

BİST 100 endeksinin gün içinde önceki kapanışa göre Borsa İstanbul'ca belirlenen oranlarda düşmesi durumunda, piyasadaki işlemlerin tümünün geçici olarak durdurulmasıdır.

SPK/BİST tedbir kararı kapsamında, ilgili hissede aynı gün içinde alınan payların aynı gün satılamaması ve netleştirme yapılamaması durumudur.

Mülkiyetinde olmayan payların, sonradan yerine konulmak üzere satılması işlemidir (SPK kararlarıyla zaman zaman kısıtlanabilir).

Açığa satışı önlemek amacıyla, satış emri verilecek payların önceden yatırım hesabında bulunması zorunluluğudur.

Yatırımcının aracı kurumdan kredi alarak kendi özkaynağından daha yüksek tutarda hisse senedi alabilmesidir.

Aşırı volatilite gösteren hisselerde yatırımcıyı korumak adına SPK/BİST tarafından getirilen geçici işlem kısıtlamasıdır.

Sürekli işlem gören bir hissenin tedbir amacıyla günde belirli sayıda tek fiyat eşleştirmesine tabi tutulmasıdır.

İlgili hissede yatırımcıların sadece aracı kurumu arayarak temsilci vasıtasıyla emir vermesine izin veren tedbir türüdür.

Şirketin elde ettiği yıllık net kârın bir kısmını ortaklarına payları oranında nakit veya bedelsiz hisse olarak dağıtmasıdır.

Temettü dağıtım tarihinden bir gün önce (hak kullanım günü) elinde o hisseyi bulunduran tüm yatırımcılar temettüye hak kazanır.

Temettü hak kullanım tarihini (T) takip eden 2. iş gününde (T+2) nakit olarak hesaba yatar.

Hisse senedinin açılış fiyatı, hisse başına dağıtılan brüt temettü tutarı kadar düşürülerek düzeltilir.

Şirketlerin iç kaynaklarını (özkaynaklar, kâr yedekleri vb.) kullanarak sermayelerini artırması ve ortaklarına ücretsiz hisse dağıtmasıdır.

Hayır, hisse sayısı artarken hisse fiyatı aynı oranda düşer; yatırımcının toplam portföy değeri başlangıçta sabit kalır.

Şirketlerin sermaye ihtiyacını karşılamak amacıyla ortaklarından nakit karşılığı yeni pay almalarını talep etmesidir.

Mevcut ortakların, şirketin bedelli sermaye artırımına öncelikli olarak katılma hakkıdır.

Bedelli sermaye artırımına katılmak istemeyen ortakların rüçhan haklarını sattığı, katılmak isteyenlerin ise rüçhan hakkı satın aldığı geçici pazardır.

Tanınan süre içinde rüçhan hakkı kullanılmaz veya pazarda satılmazsa bu hak kuponları yanar ve yatırımcı finansal kayba uğrar.

Bir şirketin paylarının ilk kez Borsa İstanbul'da işlem görmek üzere kamuya ve genel yatırımcılara satışa sunulmasıdır.

Payların borsada satış yöntemiyle (sabit veya değişken fiyatla borsa üzerinden emir girilerek) ya da talep toplama yöntemiyle (aracı kurum konsorsiyumuna talep iletilerek) satışa sunulmasıdır.

Eşit dağıtımda sunulan paylar başvuran kişi sayısına eşit bölünür; orantısal dağıtımda ise talep edilen portföy büyüklüğü oranında pay tahsis edilir.

Şirketlerin kendi hisse fiyatını desteklemek veya özkaynak yapısını güçlendirmek amacıyla piyasadan kendi paylarını satın almasıdır.

Bir endeksi veya emtiayı (altın, gümüş vb.) baz alan ve hisse senedi gibi borsada gün boyunca alınıp satılabilen fonlardır.

Sahibine, dayanak varlığı (hisse, endeks vb.) önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte alma veya satma hakkı veren menkul kıymetleştirilmiş türev araçtır.

Belirli bir varlığın veya endeksin performansını yatırımcıya aktarmak amacıyla ihraç edilen yapılandırılmış finansal araçlardır.

Gayrimenkul projelerine ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapan, payları BİST'te işlem gören şirketlerdir.

Erken aşama veya büyüme potansiyeli yüksek şirketlere sermaye aktaran ve payları borsada işlem gören ortaklıklardır.

Borsada işlem gören şirketlerin mevzuat gereği açıklamak zorunda olduğu tüm finansal raporları ve özel durum açıklamalarını yayınladığı resmi platformdur (kap.org.tr).

Şirketlerin hisse fiyatını veya yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki önemli gelişmelerini kamuoyuna duyurmasıdır.

BİST şirketleri yıllık verilerini 3, 6, 9 ve 12 aylık (çeyreklik) dönemler halinde bilanço ve gelir tabloları ile KAP'ta açıklar.

Şirketin bilançosunu, gelir tablosunu, sektör konumunu, yönetimini ve makroekonomik koşulları inceleyerek hissenin adil değerini biçme yöntemidir.

Geçmiş fiyat, hacim ve grafik hareketlerini matematiksel indikatörlerle inceleyerek gelecekteki fiyat yönünü tahmin etme yöntemidir.

Şirketin piyasa değerinin yıllık net kârına (veya hisse fiyatının hisse başı kâra) bölünmesiyle elde edilen, hissenin kârlılığına göre pahalılık/ucuzluk ölçütüdür.

Şirketin piyasa değerinin özkaynaklarına (defter değerine) oranıdır.

Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr'ı ifade eder; şirketin esas faaliyetlerinden nakit yaratma gücünü gösterir.

Bir şirketin toplam sermayesinin kurucu veya stratejik ortaklar dışında kalan, borsada aktif olarak alınıp satılabilen kısmının yüzdesidir.

Tam mükellef gerçek kişilerin BİST'te işlem gören pay senedi alım-satım kazançlarında uygulanan stopaj oranı bu içeriğin hazırlandığı tarihte %0'dır. Vergi oranları mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiğinden, işlem öncesinde yürürlükteki düzenlemenin teyit edilmesi gerekir.

Dağıtılan brüt kâr payı üzerinden dağıtım anında stopaj kesintisi yapılır. Uygulanan stopaj oranı ile yıllık beyanname verme sınırı mevzuatla belirlenir ve dönemsel olarak değişebilir; güncel oran ve sınırlar esas alınmalıdır.

Kamuya açıklanmamış hisseyi etkileyebilecek bilgileri kullanarak haksız kazanç elde etmektir ve ağır cezai yaptırımlara tabidir.

Spekülasyon risk alarak piyasa beklentilerine göre hareket etmektir (yasal); manipülasyon ise yalan haber, suni hacim veya fiyat hareketleriyle piyasayı yanıltmaktır (suçtur).

Fiyatların kısa sürede geniş bir aralıkta yukarı veya aşağı yönlü sert dalgalanma göstermesi riskidir.

İstenilen miktardaki hisse senedinin makul bir fiyattan anında nakde çevrilememesi veya alıcı/satıcı bulunamaması riskidir.

Şirket kottan çıkarılırsa paylar borsada işlem göremez hale gelir; iflas durumunda likidasyon sırasına göre alacaklılardan sonra kalan tutar ortaklara paylaştırılır.

Bir yatırımcının A aracı kurumundaki hisse senetlerini B aracı kurumundaki kendi hesabına aktarması işlemidir.

Hissenin bulunduğu aracı kuruma verilen virman talimatı ve MKK sistemindeki eşleşme ile gerçekleşir.

Piyasada işlem gören hisselerin bekleyen alış ve satış kademelerini, miktarlarını canlı olarak görmeyi sağlayan veri yayını lisansıdır.

Gün içinde veya belirli tarih aralığında ilgili hissede hangi aracı kurumların ne miktarda alım veya satım yaptığını gösteren rapordur.

Hisselerin hangi aracı kurum veya saklama kuruluşlarının (MKK) bünyesinde toplandığını ve kurumsal/bireysel dağılımını inceleyen analizdir.

Açılış seansında önce emirler toplanır, ardından toplanan emirler tek fiyat yöntemiyle eşleştirilerek açılış fiyatı oluşur. Seans bölümlerinin güncel saatleri Borsa İstanbul tarafından duyurulur.

Kapanış seansında belirli bir marj içinde emirler toplanır, tek fiyat yöntemiyle kapanış fiyatı belirlenir ve son bölümde yalnızca kapanış fiyatından işlem yapılabilir. Güncel saatler Borsa İstanbul tarafından duyurulur.

Pay Piyasası spot piyasadır (fiziki hisse alımı yapılır); VİOP ise gelecek bir tarihteki hisse fiyatı üzerine kaldıraçlı türev sözleşmelerin işlem gördüğü piyasadır.

Piyasada az sayıda hisse bulunduğu için hissenin daha sığ kalmasına ve sert fiyat hareketleri göstermesine neden olabilir.

Şirket sermayesinin belirli bir oranını temsil eden büyük miktardaki payların, ikincil piyasa fiyatını etkilemeden özel şartlarla toptan satılmasıdır.

Sırasıyla: Kredili işlem yasağı, brüt takas, emir paketi tedbirleri (internet yasağı, piyasa emri kısıtı) ve tek fiyat işlem yöntemi uygulamalarıdır.

Şirket aktiflerinin birleşmesi veya ayrılması durumunda yatırımcıların elindeki pay oranlarına göre yeni şirket payları tahsis edilir veya dönüştürülür.

Merkezi veya ana üretim tesisleri belirli bir şehirde bulunan şirketlerin performansını ölçen bölgesel endekslerdir (Örn: BİST İstanbul, BİST İzmir).

Solo bilanço sadece ana ortaklığın finansallarını kapsar; konsolide bilanço ise ana ortaklık ile bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerinin birleştirilmiş finansallarını gösterir.

Parasal olmayan varlıkların güncel enflasyon oranına göre yeniden değerlenmesini sağlayarak şirketlerin özkaynak ve kârlılıklarının reel duruma uygun görünmesini sağlar.

Yatırım kuruluşlarının iflası veya mali yapısının bozulması durumunda yatırımcıların nakit ve menkul kıymet varlıklarını mevzuattaki limitler dahilinde tazmin eden resmi kurumdur.

Kısa vadeli borç veya acil ihtiyaç duyulacak parayla değil; risk toleransına uygun, sepete (portföye) bölünmüş ve şirket analizi yapılmış uzun vadeli bir stratejiyle hareket etmektir.